ABD'de Satmanın ABC'si: Bilmeniz Gereken Kavramlar

Amerika'da satış yapmaya karar veren üreticinin karşısına, ilk gün bir yığın kısaltma çıkar: LLC, EIN, FBA, MoCRA, sales tax... Bunları bilmeden yola çıkmak, kuralları okumadan oyuna oturmak gibidir. Bu yazı bir sözlük — her kavramı tek paragrafta, sade Türkçeyle açıklıyoruz. Amacımız sizi uzman yapmak değil; hangi konuda kimden yardım almanız gerektiğini bilecek kadar donanımlı olmanız.

Şirket ve vergi tarafı

LLC (Limited Liability Company) ABD'de en yaygın şirket türü. Türkiye'deki limited şirketin karşılığı gibi düşünebilirsiniz; kişisel varlığınızı şirket borçlarından ayırır. Yabancılar da kurabilir, ABD'de yaşamanız gerekmez. E-ticaret için genelde ilk adımdır.

EIN (Employer Identification Number) Şirketinizin ABD vergi kimlik numarası. İnsanların Social Security numarası neyse, şirketin EIN'i odur. Banka hesabı açmak, pazaryerinde satıcı olmak ve vergi beyanı için gerekir.

ITIN (Individual Taxpayer Identification Number) ABD'de Social Security numarası olmayan yabancıların kişisel vergi kimlik numarası. Bazı süreçlerde şirketin EIN'inin yanında kişisel ITIN de istenir.

Sales Tax (Satış Vergisi) ABD'de KDV yerine eyalet bazlı satış vergisi vardır ve her eyalette oranı farklıdır. Kritik nokta: Amazon, Walmart gibi büyük pazaryerleri bu vergiyi sizin yerinize toplayıp devlete öder (buna "marketplace facilitator" yasaları denir). Yani bu platformlarda satıyorsanız genelde ayrı beyan derdiniz olmaz. Ama kendi Shopify sitenizden satıyorsanız, bu sorumluluk sizin üzerinizdedir.

Resale Certificate (Yeniden Satış Belgesi) Ürünü yeniden satmak için aldığınızı kanıtlayan belge. Bununla, tedarikçiden mal alırken satış vergisi ödemezsiniz — çünkü vergiyi nihai müşteri satın alırken ödeyecektir.

Lojistik ve gümrük tarafı

Fulfillment Siparişin alınmasından müşteriye teslimine kadar geçen tüm operasyon: depolama, paketleme, kargolama, iade yönetimi. "Ürünü sattım, peki nasıl ulaştıracağım?" sorusunun cevabı.

3PL (Third-Party Logistics) Fulfillment işini sizin yerinize yapan lojistik firması. Ürününüz onların ABD'deki deposunda durur, sipariş geldikçe onlar paketleyip gönderir. Türkiye'den tek tek kargo yollamak yerine tercih edilen yöntem.

FBA (Fulfillment by Amazon) Amazon'un kendi fulfillment hizmeti. Ürünlerinizi Amazon'un deposuna gönderirsiniz, gerisini (depolama, kargo, iade, müşteri hizmetleri) Amazon halleder. Prime rozeti ve hızlı teslimat avantajı sağlar ama komisyon ve depo ücretleri vardır.

Importer of Record (Kayıtlı İthalatçı) Ürün ABD gümrüğüne girdiğinde, yasal olarak "bu malı ithal eden kim" sorusunun muhatabı. Gümrük vergisi ve uygunluktan bu taraf sorumludur. Yabancı üreticiler için bu rolün kimde olacağı önemli bir karardır.

HTS Kodu (Harmonized Tariff Schedule) Her ürünün ABD gümrüğündeki sınıflandırma kodu. Ödeyeceğiniz gümrük vergisi bu koda göre belirlenir. Yanlış kod, ya fazla vergi ya da gümrükte takılma demektir.

Marka ve mevzuat tarafı

Trademark (Marka Tescili) Markanızı ABD'de USPTO nezdinde tescil ettirmek. Tescilsiz satış yaparsanız; marka hırsızlığı, taklit ürün saldırıları ve pazaryeri listenizin kaldırılması riskiyle karşılaşırsınız. E-ticarete başlamadan önce halledilmesi gereken bir koruma katmanıdır.

MoCRA (Modernization of Cosmetics Regulation Act) Kozmetik ürünler için ABD'nin güncel düzenlemesi. Kozmetik ihraç edecekseniz tesis kaydı ve ürün bildirimi gerekir. Dikkat: bu bir "FDA onayı" değildir — kozmetikte FDA ürünü onaylamaz, siz kaydınızı yaparsınız. Doğru terim önemlidir.

DSHEA Gıda takviyeleri (supplement) için geçerli ABD düzenlemesi. Takviye ürünü satacaksanız etiketleme ve bildirim kuralları bu çerçeveye tabidir.

FDA Kaydı (Gıda / Kozmetik / Medikal) Gıda, kozmetik ve medikal ürünlerde, kategoriye göre FDA nezdinde tesis kaydı ve ürün bildirimi gerekebilir. Her kategori farklı yükümlülük taşır; kozmetikteki MoCRA ile gıdadaki FSMA aynı şey değildir.

İş modeli tarafı

B2C (Business to Consumer) Doğrudan tüketiciye satış. Amazon, Etsy, kendi siteniz — nihai müşteri bireysel alıcıdır.

B2B (Business to Business) Distribütör, toptancı, market zinciri gibi işletmelere satış. Genelde daha büyük hacim, ama ABD'li alıcılar sizden önce bir e-ticaret varlığı görmek ister.

DTC (Direct to Consumer) Aracısız, doğrudan kendi kanalınızdan (genelde kendi siteniz) tüketiciye satış. Marka kontrolü ve müşteri verisi sizde kalır, ama trafiği kendiniz getirmeniz gerekir.

Sonuç

Bu kavramların hepsini tek başınıza öğrenmenize gerek yok. Ama hangisinin sizi ilgilendirdiğini bilmek, doğru soruları sormanızı ve doğru çözüm ortağıyla çalışmanızı sağlar. Kozmetik üreticisi MoCRA'yı, kendi sitesinden satacak olan sales tax'ı, Amazon'a girecek olan FBA'i önce anlamalıdır.

Ürününüzün hangi kategoride olduğu, bu kavramlardan hangilerinin sizin için kritik olduğunu belirler. Ürününüzü tanıtın, size özel yol haritasını birlikte çıkaralım.